Wat is een spraakassistent?
Een spraakassistent luistert naar wat u zegt, zet dat om in tekst en geeft antwoord of voert iets uit. Bekende voorbeelden zijn Siri op apparaten van Apple, Google Assistent op Android-telefoons en Google-speakers, en Alexa op speakers van Amazon. Daarnaast hebben AI-apps als ChatGPT, Gemini en Copilot een spraakmodus waarin u een gesprek voert in plaats van typt.
Er zijn grofweg twee soorten:
- Klassieke spraakassistenten zijn goed in korte opdrachten: bel mijn zus, zet een timer, hoe laat is het, doe het licht uit.
- AI-spraakmodus in chat-apps is beter in gesprekken: iets uitleggen, meedenken, een tekst opstellen of oefenen in een andere taal.
Het verschil wordt kleiner. Fabrikanten bouwen steeds meer AI in hun bestaande assistenten. Wat precies beschikbaar is, verschilt per apparaat, per land en per taal, en verandert regelmatig.
Wat kunt u ermee?
Thuis
- Timers, wekkers en herinneringen zetten.
- Muziek, radio of een podcast afspelen.
- Het weer, het nieuws of de agenda van vandaag opvragen.
- Slimme lampen, thermostaat of stopcontacten bedienen, als die daarvoor geschikt zijn.
- Een boodschappenlijst bijhouden.
Onderweg
- Bellen en berichten voorlezen of inspreken, zonder uw telefoon vast te houden.
- Navigatie starten.
- Snel iets opzoeken.
Met de AI-spraakmodus
- Iets laten uitleggen in gewone taal, en doorvragen.
- Een brief of mail laten opstellen die u daarna nakijkt.
- Een gesprek in het Engels of een andere taal oefenen.
Let op: een AI-assistent kan zelfverzekerd klinken en toch iets verkeerds zeggen. Controleer belangrijke informatie, zoals over gezondheid, geld of regels, altijd bij een betrouwbare bron.
Nederlands
Niet elke assistent spreekt even goed Nederlands. Siri en Google Assistent ondersteunen Nederlands. Alexa werkt in Nederland, maar ondersteunde talen en functies verschillen per land; controleer vooraf of de apparaten en functies die u wilt gebruiken in het Nederlands werken. De AI-spraakmodus van chat-apps verstaat meestal ook Nederlands, maar uitspraak en woordkeus kunnen af en toe vreemd zijn.
Privacy: waar moet u op letten?
Luistert hij altijd mee?
Een slimme speaker of telefoon luistert continu naar het activeringswoord, zoals "Hé Siri" of "Hey Google". Pas daarna wordt wat u zegt verwerkt, vaak op de servers van de fabrikant. Soms gaat de assistent per ongeluk aan als hij denkt dat hij zijn naam hoort.
Opnames en geschiedenis
Fabrikanten kunnen opnames of tekst van uw vragen bewaren. Bij de meeste diensten kunt u in de instellingen of de app uw spraakgeschiedenis bekijken en verwijderen, en kiezen of opnames bewaard mogen worden.
Instellingen die u kunt nalopen
- Zet het activeringswoord uit als u de assistent alleen met een knop wilt starten.
- Gebruik de mute-knop van een speaker als u een vertrouwelijk gesprek voert.
- Kijk of opnames bewaard of beoordeeld mogen worden en zet dat uit als u dat niet wilt.
- Beperk wat de assistent mag op een vergrendeld scherm, zoals berichten voorlezen.
- Spreek geen wachtwoorden, pincodes of medische details in.
Meer over AI en uw gegevens leest u op Privacy en AVG.
Voor ouderen en slechtzienden
Voor mensen die slecht zien, moeite hebben met kleine knoppen of niet graag typen, kan een spraakassistent veel zelfstandigheid geven. Denk aan iemand bellen zonder het nummer te zoeken, een herinnering voor medicijnen, berichten laten voorlezen of de radio aanzetten.
- Stel het apparaat samen in en oefen een paar vaste opdrachten.
- Schrijf die opdrachten op een kaartje naast het apparaat.
- Kijk in de toegankelijkheidsinstellingen van de telefoon: daar vindt u vaak extra opties voor voorlezen en spraakbediening.
- Vertrouw voor noodsituaties niet alleen op een spraakassistent. Zorg voor een gewone manier om hulp in te roepen.
Zakelijk: spraakberichten en spraakassistent voor klanten
Heeft u een bedrijf? Dan speelt spraak op een andere manier. Klanten sturen steeds vaker spraakberichten via WhatsApp, en sommige bedrijven laten de telefoon door een AI opnemen. Een WhatsApp-chatbot kan spraakberichten vaak uitschrijven en beantwoorden. Een AI die de telefoon voor uw bedrijf opneemt, heet een AI-telefoonassistent; meer daarover op AI-telefoonassistent. Klanten moeten daarbij wel weten dat ze met AI praten, zie De AI-wet en uw chatbot.
Advies nodig?
Wilt u weten welke AI-hulp bij u past, thuis of voor uw werk? Doe de keuzehulp of stel uw vraag via het formulier bovenaan deze pagina. Meer voor thuisgebruik leest u op Particulier.